چندینسال پیش، اوایل حکومت کرزی، مجمع علمای شیعه و سنی افغانستان در مشهد توسط دفتر حجت الله الاسلام ابراهیمی نماینده آیت الله خامنهای برگزار شد. یکی از سخنرانان شیخ مشکور کابلی بود. او با بی شرمی تمام ادعا کرد در غرب کابل اینشمار فاحشه خانه و کلیسا ایجاد شدهاست. شمار دقیق یادم نیست؛ اما بسیار بالا بود. من با خود گفتم خدایا چقدر این مردم غرب کابل بی کس و مظلوماند که دوست و دشمن دیواری کوتاه تر از آنان نمی شناسند. با فاصله ای، یکی یا دو نفر بعد از او، به شعر خوانی دعوت شدم، درحالی که گلویم پر از بغض بود سخنان مشکور کابلی را توهین آمیز و کذب خواندم و از علما خواستم جلو چنین اظهارات توهین آمیز باید گرفته شود. پس از من دیگر سخنرانان هم اغلب سخنان او را تکذیب کردند. جلسه اگرچه رو به پایان بود اما کاملا متشنج شده بود. علما و فرهنگیان هزاره بر شیخ مشکور هجوم بردند او را دوستان ایرانی از خشم مردم فراری دادند اگر نه معلوم نبود آن روز چه بر سرشان میآمد. یک سال بعد کتاب سخنرانی های مجمع، چاپ شد؛ دیدیم که دشنامها و دروغهای مشکور کابلی بدون کم و کاست در کتاب چاپ شده است. این در حالی است که شخص ابراهیمی و اعضای دفتر او شاهد برآشفتن علما و فرهنگیان هزاره نسبت به سخنان مشکور بودند اما این که بازهم ترجیح داند آن دشنام ها و اتهامات را بدون کم و کاست نشر کنند؛ ما را به این جمع بندی رساند که احتمالا این سخنان تلقین شده از سویی برخی حلقههای سیاسی در ایران بوده است و برای شان بسیار مهم هم بوده تا منتشر شود. جالب است که مشکور کابلی الان یکی از شاهبال های احمد مسعود در تمام کنفرانس های بین المللی از جمله نشست مسکو است و ظاهرا در یکی از مراکز اسلامی اروپا فعالیت میکند. به احتمال زیاد ارا

دانشگاه بامیان در شرایط و زمان، هفتم جوزای ۱۳۷۵تاسیس گردید که بسیاری از نیروهای سیاسی وقومی وطنی مشغول جنگ داخلی وخصومتهای نظامی با یک دیگربودند. به تعبیردیگر درآن زمان شرایط ودیدگاه ها خاصی در کل کشورحاکم بوددرآن زمان فکر نمودن به امور فرهنگی، آموزش وتحصیل به ویژه بنیان گذاشتن مراکز فرهنگی وتحصیلی یا تاسیس یک دانشگاه، دوراز تصورقرارداشتنیروهای موجود درصحنه های سیاسی ونظامی آن زمان تمامی توان و داشته های شان را درخدمت جنگ و براندازی رقیبان شان به کار انده خته بودند. ولی ازمیان آن همه غوغا سرایی ، دود وآتش ، منازعات شدید نظامی، جنگ وجنون ، نفرت و شقاق ملی وسیاست نطامی گرایی مطلق، هزاره ها بنا بر توصیه های دور اندیشانه رهبرشهید شان استاد مزاری، به اندیشه دیگر افتاده وعزم می کنند تا دانشگاه بامیان را بگونه قانونی و بنیادی درشهر ویرانه بامیان تاسیس و فعال سازند۱۲ حوت ۱۳۷۴تصمیم وفیصله حزب وحدتبعد از تشکیل یک کمیسیون مشترک کاری از استادان وفرهنگیان حزب وحدت ، کار طرح وتدوین تشکیل علمی واداری دانشگاه بامیان آغاز وبعد از مدتها کار نفس گیر در تاریخ نهم جوزای هزار وسیصد وهفتاد وچهار باحضور ومیزبانی آقای خلیلی دبیرکل واعضای شورای مرکز ی حزب وحدت وحضور صبغت الله مجددی ریس جمهور اسبق کشور ،نمایندگان جنبش ملی و استادان دانشگاه کابل وبلخ در مرکز بامیان افتتاح گردیدبه تعبیر دیگر هزاره ها در آ ن زمان که وقت جنگ وزمانه نطامی گری بود برخلاف جریان آب شنا نموده و درعوض ساختن و پرداختن به جنگ و گسترش تنشهای نظامی، به عنوان یک راهکار علمی وهم خردمندانه برای صلح وآبادی کشور دانشگاه بامیان را به گونه اصولی و قانونی بنیاد می گذارندو اینک سالها بعد از آن زمانهای ملتهب و بی ثبات، می بینیم که اگرهزاره ها

شهید عبدالعلی مزاری به تاریخ پنجم جوزای ۱۳۲۶هـ.خ. در قریۀ نانوایی[1] ولسوالی چهارکنت ولایت بلخ به دنیا آمده و در ۲۲ حوت ۱۳۷۳هـ.خ. توسط طالبان به شهادت رسیده است.[2] امااین چند جمله، تمام زندگی شهید مزاری نبوده ونیست.افکار، اندیشه ها، پیام، شخصیت وکارکردهای استاد مزاری را نمیتوانند بازتاب دهند. شخصیت متین وشکوهمند، ادبیات ویژۀ فرهنگی وسیاسی،شجاعت وابتکارات اجتماعی، موضعگیریها، مصاحبههاوپیامهای کتبی و تصویری بهجامانده از بابۀ شهید، نشان میدهند که ایشان یکی ازشخصیتهای متفاوت زمانهاش و از اندیشمندان بوده است که دربارۀ امور مختلف سیاسی، منازعات دیرپای وطن دیدگاهها و راهحلهای خودش را داشته استشناخت درست شخصیت بابه مزاری گرچند نیازی به بررسی دقیق و پژوهش بیشتر دارد و از عهدۀ این نوشته خارج است؛ با این هم، در این یادداشت که به مناسبت بیستوهشتمین سالیاد شهادت او تدوین شده است، کوشیدهام تا مرور گذرای داشته باشم به زندگی فرهنگی، سیاسی رهبر شهید. همچنین،اندیشه و نگاهی ایشان را در مورد مسائل اساسی، زندگی مدرن و نظامهای اداری راهگشاه در کشور نیز بیان کنم.بابه مزاری از نوجوانی تا رهبریبه نظر میرسد کار درست آن است تا زندگی رهبر شهید بابه مزاری را از نوجوانی تا رهبری، در چند مرحلۀ جداگانه مورد بررسی قرار دهیم و در لابهلای این بررسیها میتوانیم با اندیشه و نگاه او نسبت به مسائل فرهنگی، تاریخی، تمدنی و سیاسی آشنا شویم.الف. دوران جوانی، درس و تحصیل، عسکری، مبارزات فرهنگی و سیاسی (۱۳۴۴ تا ۱۳۵۸هـ.خ)ب. سازماندهیویارگیریهای تشکیلاتی (۱۳۵۸ تا ۱۳۶۵هـ.خ.)ج. تلاش و ساماندهی ساختارهای جدید سیاسی برای وحدت و انسجام هزارهها (۱۳۶۵ تا ۱۳۶۸)د. تلاش برای گسترش و تحکیم وحدت (۱۳۶۸ تا۱۳۷۱